In Frankrijk behoort de levensverwachting tot de hoogste ter wereld, maar lang leven betekent niet automatisch dat je ook goed leeft. Sinds 2025 beveelt de HAS vaccinatie tegen pneumokokken aan voor iedereen van 65 jaar en ouder, ook voor mensen die zich kerngezond voelen.
Ook het Shingrix-vaccin tegen gordelroos krijgt voor deze leeftijdsgroep de voorkeur. Deze recente ontwikkelingen laten zien dat preventie bij senioren verder gaat dan alleen advies over voeding of lichaamsbeweging: ze vraagt om actuele medische opvolging, ook wanneer er geen symptomen zijn.
Vaccinaties en screenings na 65 jaar: controleer uw schema
In de meeste artikelen over gezond ouder worden komen griep en Covid aan bod. De recente aanbevelingen van de HAS verruimen de focus. Vaccinatie tegen pneumokokken wordt nu aanbevolen voor alle senioren, niet alleen voor mensen met een chronische aandoening.
Gordelroos wordt vaak als onschuldig beschouwd, maar kan maandenlang aanhoudende zenuwpijn veroorzaken. Het Shingrix-vaccin, dat bij voorkeur wordt aanbevolen voor mensen van 65 jaar en ouder, verkleint dit risico. Door uw vaccinatieboekje samen met een arts te controleren, kunt u ontbrekende herhalingsvaccinaties opsporen en de vaccinatiestrategie afstemmen op uw persoonlijke situatie.
Door regelmatig gezondheidsadvies voor senioren van gespecialiseerde platforms te raadplegen, wordt het eenvoudiger om deze ontwikkelingen te volgen en uw medische afspraken met de juiste vragen voor te bereiden.
ICOPE-programma: kwetsbaarheid opsporen voordat zelfstandigheid verloren gaat
Het door de WHO ontwikkelde ICOPE-programma stelt voor om zes belangrijke functies te monitoren: mobiliteit, voeding, cognitie, zicht, gehoor en psychisch welzijn. Het doel is om de eerste tekenen van functionele achteruitgang op te sporen, lang voordat die tot afhankelijkheid leiden.
ICOPE vervangt geen medische diagnose of beoordeling die recht geeft op ondersteuning. Het is een hulpmiddel om signalen op te sporen, een eerste filter dat aangeeft welke aspecten u met een zorgverlener kunt bespreken.

Toegang verschilt per regio
De uitrol van ICOPE verschilt sterk van regio tot regio. In landelijke gebieden of regio’s met een beperkt aanbod aan geriatrische zorg is het moeilijk om toegang te krijgen tot dit screeningstraject. Sommige departementen hebben proefprogramma’s van gerontopolen, terwijl andere geen enkele bekende organisatie hebben die als aanspreekpunt kan dienen.
Voor ouderen die in deze gebieden alleen wonen, wordt regelmatig zelf hun functionele vaardigheden beoordelen een gewoonte om aan te leren. Zelf nagaan of u zonder uw handen uit een stoel kunt opstaan, een gesprek op redelijke afstand kunt horen of een kort lijstje voorwerpen kunt onthouden, is een eerste waarschuwing, ook zonder toegang tot ICOPE.
- Door op een veilige plek enkele seconden op één been te staan, kunt u uw evenwicht testen en een geleidelijke achteruitgang van uw stabiliteit opmerken.
- Door meerdere dagen achter elkaar verlies van eetlust te noteren, kunt u een tijdelijk verschijnsel onderscheiden van een voedingssignaal dat u met een zorgverlener moet bespreken.
- Controleer regelmatig uw zicht en gehoor, ook als u geen duidelijke klachten hebt, want deze achteruitgang verloopt vaak ongemerkt.
Valangst bij senioren: een onderschat signaal
De HAS rekent valangst tot de signalen waar actief naar moet worden gevraagd, ook als iemand onlangs niet is gevallen. Dit is allesbehalve onschuldig: uit angst om te vallen gaan mensen minder bewegen, waardoor de spiermassa sneller afneemt en het evenwicht verslechtert. Zo ontstaat een vicieuze cirkel.
De aanbeveling blijft niet beperkt tot het algemene advies om “meer te bewegen”. Voor mensen met een verhoogd risico adviseert de HAS aangepaste lichaamsbeweging gericht op evenwicht, coördinatie en het versterken van de onderste ledematen. Wandelen blijft nuttig, maar is niet voldoende om aan deze drie aspecten te werken.
Na herhaaldelijk vallen: onderneem binnen een week actie
In de samenvatting van de aanbevelingen van de HAS staat dat na een val bij iemand die herhaaldelijk valt, een nieuwe beoordeling binnen een week wordt aanbevolen. Daarbij moet worden nagegaan of er sprake is van angst om opnieuw te vallen, een beperking van de activiteiten of een post-fall-syndroom. Deze aspecten blijven bij de eerste beoordeling vaak onopgemerkt.
Het post-fall-syndroom uit zich in angst tijdens het lopen, achterwaarts leunen en een algemeen verlies van zelfvertrouwen. Zonder behandeling versnelt het binnen enkele weken het verlies van zelfstandigheid.

Gezondheidspreventie voor geïsoleerde senioren: pas uw gewoonten aan als u alleen woont
Bij klassieke adviezen — regelmatig bewegen, evenwichtig eten en voldoende slapen — wordt vaak uitgegaan van een betrokken omgeving of gemakkelijke toegang tot zorg. Voor een oudere die alleen woont, ligt de situatie anders.
Alleen voor uzelf koken kan de motivatie om maaltijden te bereiden verminderen. De eentonige voeding die daaruit voortkomt, kan leiden tot tekorten, vooral aan eiwitten. Verdeel uw voeding over vier of vijf eetmomenten per dag en voeg eiwitrijke tussendoortjes toe (yoghurt, hardgekookt ei, kaas) om dit deels op te vangen.
Ook de slaap lijdt onder isolement. Zonder regelmatig sociaal contact raakt het slaap-waakritme geleidelijk ontregeld. Door vaste tijden aan te houden voor opstaan en naar bed gaan, ook zonder werkverplichtingen, helpt u een stabiel ritme te behouden.
- Plan dagelijks een telefoontje met een naaste of buur. Zo hebt u een vast sociaal contactmoment en kan een probleem snel worden gemeld.
- Neem deel aan een groepsactiviteit met aangepaste lichaamsbeweging, al is het maar één keer per week. Zo werkt u aan uw evenwicht en doorbreekt u tegelijk het isolement.
- Vraag uw apotheker om jaarlijks uw medicatie te controleren. Dat verkleint het risico op wisselwerkingen tussen geneesmiddelen, die vaak voorkomen bij senioren die meerdere medicijnen gebruiken.
Preventie bij senioren komt niet neer op een lijst met goede gewoonten die voor iedereen hetzelfde zijn. Ze vraagt om rekening te houden met de werkelijke situatie van elke persoon, de toegang tot zorg, de omgeving en de regio. Een gecontroleerd vaccinatieboekje, aandacht voor de zes ICOPE-functies en alertheid op valangst zijn drie concrete manieren om preventief aan de slag te gaan, ook ver van een ziekenhuis.



